دكتر حسين اژدركش، فوقتخصص گوارش و كبد بالغين دراينباره ميگويد: ماه رمضان تنها فرصتي است كه سيستم معده و رودههاي انسان بخوبي استراحت ميكند، هضم غذا نه تنها به حركات رودهها، بلكه به تداخل سيستمهاي عصبي نيز نياز دارد، با روزهداري ترشح بزاق كمتر، حركات مري براي جلو بردن غذا كمتر و مشابه آن معده نيز بعد از هضم و جذب غذاي سحري خورده شده تا موقع افطار در استراحت است. ترشح غدد لوزالمعده، كيسه صفرا و غدد گوارش نيز كمتر ميشود.
وي اظهار ميكند: قند مورد نياز بدن هنگام روزهداري از تجزيه گليكوژن و چربي موجود در كبد حاصل ميشود كه در زمان روزهداري اين مصرف بيشتر شده و سبب كاهش چربي و ذخاير آن در كبد ميشود كه البته اين اثرات مفيد با برنامه غذايي صحيح ميسر است كه منجر به تعادل سلامت در شخص ميشود و طبيعي است كه رعايت نكردن آن منجر به عوارض و اختلالات متعدد ميشود كه عبارتند از: افزايش وزن و افزايش چربيها، سوزش جناغ سينه در شب، نفخ، سنگيني، دلدرد و احساس پري شكم و يبوست كه اين عوارض بيشتر به دليل تغذيه نامناسب ايجاد ميشود و به هيچ وجه طبيعي نبوده و از پيامدهاي روزه به شمار نميرود.
افزايش وزن
«گاهي پس از پايان ماه رمضان عدهاي اظهار ميكنند در طول اين ماه دچار افزايش وزن و چاقي شدهاند و حتي برخي دچار افزايش كلسترول ميشوند.» دكتر اژدركش با ابراز اين مطلب عنوان ميكند: اين قبيل عوارض عمدتا به علت تغذيه غلط و افراط در مصرف مواد چرب و سرخ كرده، انواع شيرينيهاي خامه اي، كرمدار يا زولبيا و باميه است.
وي ميگويد: گوشت قرمز، دسرهاي چرب و شيرين، مصرف زياد از حد تخممرغ بخصوص به صورت املت و نيمرو، فرآوردههاي شيري پرچرب، غذاهاي شور و... باعث بروز عوارض پس از روزه داري خواهد شد بنابراين ماه رمضان فرصتي براي كاهش وزن است نه اين كه با پرخوري، وزن خود را بيشتر و بيشتر كنيم.
احساس نفخ و سنگيني سر دل
«بعضي از افراد در طول ماه رمضان شكايت از احساس نفخ، پري شكم و دل درد دارند و علت آن را با وجود محدود كردن وعدههاي غذايي نميدانند، در حالي كه معمولا اين اختلالات گوارشي در افرادي رخ ميدهد كه پس از ساعتها گرسنگي يكباره معده خود را پر از غذا كرده يا از غذاهاي سنگين (سرخ كرده، چرب و شيرين) مصرف ميكنند.» دكتر اژدركش با اعلام اين مطلب خاطرنشان ميكند: امساك زياد در مصرف غذا و به مدت طولاني گرسنه ماندن (بخصوص چنانچه دستگاه گوارش عادت به چنين حالتي نداشته باشد نيز موجب نفخ، دلدرد و سنگيني پس از صرف غذا حتي غذاي متخصر و سبك ميشود. به همين دليل توصيه ميشود در اين ماه 2 وعده غذا (افطاري و سحري) ميل شود و از حذف آنها و منحصر كردن به يك وعده در شب خودداري كنند.
توصيههايي براي كاهش نفخ شكم
براي كاهش نفخ شكم، غذايتان را با آرامش و بدون اضطراب ميل كنيد، كامل بجويد، بعد از خوردن غذا كمي پيادهروي كنيد. از استعمال سيگار خودداري كنيد و مايعات را با ني ننوشيد.
دكتر اژدركش ميگويد: اگر احساس ميكنيد با خوردن يك نوع غذاي خاص دچار نفخ ميشويد، بهتر است از خوردن آن اجتناب كنيد و خوردن شكلاتها و نوشيدن آبميوههاي مصنوعي و نوشابههاي حاوي سوربيتول را كنار بگذاريد و بالاخره از گياهان دارويي موثر به نفخ شكم همچون نعناع و عرق آن، ريحان، پونه، زردچوبه، شويد و بابونه استفاده كنيد.
سوزش سر دل و جناغ سينه
اين علائم كه با بيماري ريفلاكس يا برگشت اسيد و مواد غذايي از معده به مري مطابقت دارد، معمولا به دنبال پرخوري يا مصرف زياد برخي غذاها بخصوص چرب ايجاد ميشود و به گفته دكتر اژدركش، براي برطرف شدن اين علائم ميتوان توصيههاي ذيل را به كار برد:
بلافاصله پس از افطار دراز نكشيد و از ورزشهاي شكمي و خم و راست شدن خودداري كنيد و هنگام دراز كشيدن سر و شانه بالاتر قرار گيرد.
از استعمال دخانيات، صرف غذاهاي چرب، نوشيدنيهاي گازدار، قهوه و چاي پررنگ خودداري و در حين صرف وعدههاي غذايي از مايعات كمتر مصرف كنيد.
وي متذكر ميشود: در هر صورت اگر علائم فرد با رعايت موارد فوق برطرف نشود و فرد اصرار بر روزهداري داشته باشد، بهتر است با پزشك خود مشاوره كند.
يبوست
با كاهش مصرف «فيبر» غذايي همچون سالاد، سبزي خوردن، حبوبات، غلات با سبوس و ميوهجات باعث ايجاد يا تشديد يبوست در اين ماه ميشود. اين عضو هيات علمي دانشگاه عنوان ميكند: افزايش حركات روده و سرعت بخشيدن به عبور مواد غذايي از روده را ميتوان از وظايف مهم فيبرها در بدن ذكر كرد كه موجب پيشگيري از يبوست ميشوند. بهتر است در اين ماه از آب و نوشيدنيها به اندازه نياز استفاده كرد و ورزش و پيادهروي را فراموش نكرد و در صورتي كه با رعايت موارد فوق، يبوست رفع نشود و داروهاي تجويز شده نيز كارساز نباشد، با نظر پزشك ميتوان روزه نگرفت.
سوءهاضمه بدون زخم
به گفته دكتر اژدركش، اين نوع سوءهاضمه ممكن است در اين ايام بيشتر ديده شود كه دلايل زيادي از جمله تغيير رژيم غذايي، خوردن زياد غذا در افطار و همچنين علل فيزيولوژيك همچون تغيير ترشح اسيد و آنزيمهاي معده را دخيل ميكند، علائم اين بيماري از درد معده، نفخ شكم، تهوع و استفراغ است كه خود به خود به تدريج و با رعايت تغذيه مناسب بهتر ميشود، در اين افراد از نظر علمي، روزه گرفتن منعي ندارد و ميتوان در صورت تشديد علائم با مشورت پزشك به روزه گرفتن ادامه داد.
سوءهاضمه با زخم معده يا اثنيعشر
اين بيماران كه علائمي نظير درد شديد در سر دل دارند كه معمولا در زخم معده ممكن است با خوردن غذا بدتر و در زخم اثني عشر با خوردن، بهتر ميشود.
درد بيمار را از خواب بيدار ميكند، اين عضو هيات علمي دانشگاه با اشاره به اين مطلب ميگويد: روزه گرفتن يا نگرفتن، تاثيري در سرانجام بيماري ندارد ولي اين بيماران ميتوانند روزه نگيرند و در صورتي كه بخواهند به روزهداري ادامه دهند: بايستي زيرنظر پزشك متخصص گوارش باشد چرا كه در صورت وجود هر گونه عارضه از قبيل خونريزي، استفراغهاي شديد، سوراخ شدن خودبخودي زخم و... روزه گرفتن جايز نيست.
هپاتيتهاي مزمن كبدي
بيماران كبدي كه تحت درمان هستند و علائم پيشرفته مجاري كبدي را ندارند ميتوانند زيرنظر پزشك متخصص اقدام به گرفتن روزه كنند، دكتر اژدركش با اشاره به اين موضوع ميگويد: ولي در صورتي كه علائم نارسايي كبدي ايجاد شده باشد (تورم شكم، تورم اندامها، خوابآلودگي و...) فرد جايز به گرفتن روزه نيست.
كبد چرب
اين بيماري در افراد چاق و كساني كه دچار ديابت و چربي خون بالا هستند ايجاد ميشود و بيمار ميتواند با رعايت رژيم غذايي مناسب در ماه مبارك و برنامه كاهش وزن، از ميوهجات و سبزيجات (كاهو، كلم و اسفناج) استفاده كرده و از مصرف سوسيس، زرده تخممرغ، جگر و روغنهاي جامد بپرهيزد.
كوليت اولسروز يا كوليت زخمي
در پايان دكتر اژدركش اظهار ميكند: افرادي كه دچار كوليت زخمي هستند در صورتي كه بيماريشان كاملا تحت كنترل و خفيف باشد، ميتوانند تحت نظر پزشك متخصص روزه بگيرند ولي در صورتي كه علائم بيماريشان شديد باشد و اسهال خوني يا دردهاي شكمي داشته باشند، بايستي از روزه گرفتن اجتناب كنند.
منبع : جام جم آنلاین